Lesson - 7   Index Page Naga Literacy Primer       RENGMA


NTSENYUGÜ LO DZUKEVÜ KENKHIN
-
CHILD AND PREVENTION OF DIARRHEA

 G 
 Z 
 V 
 G 
GÜ - ginger,  GWA - good,  GWÜNKHO - time.
 Z 
DZÜ - water,  DZÜRI - river,  KEZÜ - short.
 V 
VÜ - bent,  APVÜ - father,  NJVU - habit.


DZÜKEVÜ  LE  KEHO  KETSEN  NAME -
Diarrhea is a dangerous disease.

NTSENYU  LE  DZÜKEVÜ  KEHO  CHONSA -
Normally it attacks children.

DZÜ  NSHÜN  KEMVÜ  KETSÜKA  KEHO  HI -
Drinking polluted water cause the disease.

HYU  LOHÜ -
Keep water clean.

DZÜ  THYÜ  KENSHÜN  KELA  PE  NTSENYU LALO-
Give boiled water to children.


DZÜ  KEVÜ  HILE  NMI  GE  DZÜ  SEN  TINLA HÜ -
Diarrhea takes away water from the body.

LO  KHIKAWE  SI  LAHÜ -
This may cause death.

DZÜ  KENSHÜN  KECHON  PE  KECHON  PE KEHOGÜ LALO -                                            We should give plenty of water to the patient.

KETYÜKETSÜ  THYÜ  KENSHÜN  TYÜLO -
Drink good and clean water.

TSONLO  YATSELO  KEHOKENYÜ  THYÜLO HO -
Then you will not get sick.

Ngun tha kechi tile :-

40  +  1 = 41

40  +  2 = 42

40  +  3 = 43

40  +  4 = 44

40  +  5 = 45

40  +  6 = 46

40  +  7 = 47

40  +  8 = 48

40  +  9 = 49

40  +  10 = 50

Ndo nron kethyÜ :-

1(a) KeswÜnyu denno jokon nrio shalo :-
 G 
GÜ  GWA  GWÜNKHO
 Z 
DZÜ  DZÜRI  KEZÜ
 V 
VÜ  APVÜ  NJVU

(b) KeswÜnyu denno jokon nrio a-keme hvu rho shÜlo :-
 DZÜ
KEZÜ
      
  VÜ
  VÜ
DZÜRI
 DZÜ
 
APVÜ
NJVU
  
 HÜ
GWA
  
 TYÜ
THYÜ
  GÜ
  GÜ
  
TSÜ
THYÜ
  
 MVÜ
NSHÜN
NSHUN
NMI

2. KeswÜnyu denno jokon den swÜ shalo :-
GÜ    VÜ    GWA    DZÜ    KEZÜ    APVÜ    NJVU    DZÜRI    GWÜNKHO.

DZÜKEVÜ    LE    KEHO    KETSENNME

DZÜ    KENYÜ    KELAPE    NTSENYU    LALO

DZÜ    NSHÜN    KEMVÜ    KETSÜKA    KEHO    HI    HYULO    HÜ


  


              3.  (a). KeswÜnyu denno lesÜjvu lo jokon thu ndo nronlo :-
   M  
         
         
         
         
         
    I  
    
    
   
    
    
   N  
    
    
   
    
    
   Y  
 
 
   
 
 
   U  
    
    
   
    
    
   T  
    
    
   
    
    
   H  
    
    
   
    
    
   O  
 
 
   
 
 
   E  
 
 
   
 
 
   S  
 
 
   
 
 
   L  
 
 
   
 
 
   R  
 
 
   
 
 
   Ü  
 
 
   
 
 
   P  
 
 
   
 
 
   D  
 
 
   
 
          
   J  
 
 
   
 
 
   W  
 
 
   
 
 
   C  
 
 
   
 
 
   B  
 
 
   
 
 
   V  
 
 
   
 
 
   Z  
 
 
   
 
 
   G  
 
 
   
 
 




       (b)

DZÜKEVÜ   LE  KEHO  KETSEN  NME.

____________________________________

____________________________________


NTSENYU  LE   DZÜKEVÜ  CHONSA.

____________________________________

____________________________________


DZÜ  NSHÜN  KEMVÜ  KETSÜ  KA  KEHO  HI HYU LOHÜ.

_____________________________________________________

_____________________________________________________

4. KeswÜnyu denno binkenrun den ka jokon kenjÜ gÜ kezhÜ pe thu shÜlo :-

(a)

DZÜ ------------  KELA  PE  TSÜLO.    (KEKUN,  NSHÜNKEMVÜ,  KENYÜN)

DZÜKEVÜ  HILE  --------------  GE   DZÜ SENTINLAHÜ.    (NPHA,  NMINBEN)

LO  KHIKAWE -------------- LAHÜ.    (SI, RHÜN, YHUN)


(b)  KeswÜnyu no thame nrio a-zang thu shÜlo :-
------------------------
------------------------
------------------------



5. KeswÜnyu denno ngwazin nri lo njio njÜzin digÜ yo a-kenjÜ gÜ tsin shÜlo :-



6. Jokon hiden zoshvo keswÜnyu denno nri mvÜo thu shÜlo :-
GWA CHONSA
THYÜ KETSEN
KEHO KENYÜN
APVÜ KECHON
NSHÜN KENSHÜN
DZÜRI KHIKAWE
HYULO NTSENYU
  GWÜNKHO





7.   a)  Keswünyu denno thakeswü swü shalo :-

1
11
21
31
41
2
12
22
32
42
3
13
23
33
43
4
14
24
34
44
5
15
25
35
45
6
16
26
36
46
7
17
27
37
47
8
18
28
38
48
9
19
29
39
49
10
20
30
40
50


b)   Keswünyu denno thakeswü hi binkerun denka a-kenjü gü pe thu shülo :-

1
 
 
 
41
 
 
 
32
 
 
 
23
 
 
 
14
 
 
 
5
 
 
 
45
 
 
 
36
 
 
 
27
 
 
 
18
 
 
 
9